1. Grammar TOP
  2. Gramatyka angielska
  3. B1

Poziom B1

Mowa zależna

Przekazać cudze słowa, obietnice, pytania i prośby

W mowie zależnej (reported speech) przekazujemy cudze słowa. Gdy czasownik wprowadzający jest w przeszłości, na przykład said, czas w przekazywanym zdaniu zwykle cofamy o jeden krok. Słowa "I'm tired" przekazujemy tak: She said she was tired. Zamiast will stoi wtedy would, a zamiast can stoi could.

Po polsku czasu nie zmieniamy: „Powiedziała, że jest zmęczona”. Po angielsku czas przesuwamy zawsze, gdy przekazane słowa nie są już prawdą.

Kiedy przesuwamy czas

Po said, told i asked zwykle przesuwamy czas o krok w przeszłość:

  • am, is → was: He said he was busy.
  • do, does → did: She said she worked at home.
  • have done, did → had done: He said he had already finished.
  • will → would, can → could: They said they would come.

Gdy przekazane słowa są nadal prawdą, możemy zostawić czas: She said she lives in Kraków. Gdy czasownik wprowadzający jest w teraźniejszości, niczego nie przesuwamy: He says he is ill. Zmieniamy też określenia czasu i miejsca: zamiast today często stoi that day, zamiast tomorrow stoi the next day.

Reguła i przykłady

01Mowa zależna: am → was, do → did

Gdy przekazujemy czyjeś słowa bez cytatu, używamy mowy zależnej i słowa said. Po słowie said następny czasownik zwykle przesuwamy o krok w przeszłość. Jeśli te słowa są prawdziwe także teraz, możemy zostawić czasownik bez zmiany.

Zamiast am i is używamy formy was. Formę are zamieniamy na were. Zamiast like używamy formy liked. Formę don't zamieniamy na didn't.

Zmieniamy też zaimek: Anna mówi o sobie I, a o niej mówimy she.

Annasaidshewas tired

Ktoś powiedziałPrzekazujemy
I am tiredshe was tired
We are latethey were late
I don't like fishhe didn't like fish
I'm workingshe was working
  • Tom said he didn't like fish.Tom powiedział, że nie lubi ryb.
  • Maria said she was working.Maria powiedziała, że pracuje.

Po polsku w zdaniu „Powiedział, że pracuje w domu” zostaje czas teraźniejszy. Po angielsku, gdy to już nieprawda, musimy przesunąć czasownik w przeszłość: He said he worked at home, but now he doesn't.

Po said możemy postawić słowo that albo je pominąć. Znaczenie zdania jest takie samo.

  • Anna said that she was tired.Anna powiedziała, że jest zmęczona.

02say czy tell

Gdy przekazujemy słowa, używamy said albo told. Po told zwykle stoi osoba: told me, told Anna.

Po said nie stawiamy osoby. Gdy osoba jest potrzebna, stawiamy przed nią słowo to: said goodbye to me.

Shetoldmeshe was ill

tell + komusay
told mesaid that ...
told Annasaid hello
told ussaid goodbye to me
  • He said he was busy.Powiedział, że jest zajęty.
  • What did you tell your mum?Co powiedziałeś mamie?

Po polsku mówimy „Powiedział mi, że jest chory”. Po angielsku zaraz po said osoby nie stawiamy: He told me he was ill, a nie He said me he was ill.

03Mowa zależna: will → would, can → could

W mowie zależnej will i can też przesuwamy o krok w przeszłość. Zamiast will używamy would, a zamiast can używamy could.

Z przeczeniem jest tak samo: zamiast won't używamy wouldn't, a zamiast can't używamy couldn't.

Hesaidhewould call me

Ktoś powiedziałPrzekazujemy
willwould
won'twouldn't
cancould
can'tcouldn't
  • She said she couldn't come.Powiedziała, że nie może przyjść.
  • They said they wouldn't be late.Powiedzieli, że się nie spóźnią.
  • Tom promised he would help me.Tom obiecał, że mi pomoże.

Po polsku w zdaniu „Powiedział, że przyjdzie” zostaje czas przyszły. Forma said jest w Past Simple, więc po niej stoi would, a nie will: He said he would come, but he didn't.

04Mowa zależna: have done → had done

W mowie zależnej Present Perfect przesuwamy o krok w przeszłość, do Past Perfect. Zamiast have i has używamy formy had.

III formę zostawiamy bez zmian: have lost → had lost, has gone → had gone.

Shesaidshehad lost her phone

  • Tom said he had finished.Tom powiedział, że skończył.
  • They told me they'd been to Rome.Powiedzieli mi, że byli w Rzymie.

W mowie zależnej po said zwykle używamy had i III formy: He said he had already finished.

05Pytania w mowie zależnej: asked if, asked where

Gdy przekazujemy pytanie, używamy słowa asked. Następny czasownik przesuwamy o krok w przeszłość tak jak po said.

Pytanie z odpowiedzią yes albo no przekazujemy ze słowem if, czyli „czy”. Po if szyk jest taki jak w zdaniu twierdzącym.

SheaskedifIwas hungry

  • He asked if I could help.Zapytał, czy mogę pomóc.

Po polsku przed „czy” stawiamy przecinek: „Zapytał, czy mam czas”. Po angielsku przed if przecinka nie ma: She asked if I was hungry.

Pytanie ze słowem pytającym where, what albo when przekazujemy z tym samym słowem. Czasowników do, does, did w nim nie używamy. Szyk jest jak w zdaniu twierdzącym: najpierw podmiot, potem czasownik.

HeaskedmewhereI lived

  • She asked what time it was.Zapytała, która jest godzina.

Po polsku zdanie „Zapytał, gdzie mieszkam” ma szyk zwykłego pytania. Po angielsku szyk jest jak w zdaniu twierdzącym: He asked where I lived (nie: He asked where did I live).

06Prośby w mowie zależnej: told me to

Prośbę i radę przekazujemy przez told albo asked. Po nich stawiamy osobę, a potem bezokolicznik z to.

The doctortoldmeto stay in bed

  • He told us to wait.Kazał nam poczekać.

Polskie „powiedzieć” tłumaczymy jako say albo tell. Po said nie stawiamy osoby: She told me to wait (nie: She said me to wait).

Przy prośbie, żeby czegoś nie robić, stawiamy not przed słowem to.

Sheaskedmenot to be late

  • I asked her not to tell anyone.Poprosiłem ją, żeby nikomu nie mówiła.

Po told me używamy not to, a nie don't: She told me not to be late (nie: She told me don't be late).

Typowe błędy

Czas teraźniejszy jak po polsku. Zdanie „Powiedział, że pracuje w domu” jest po polsku w czasie teraźniejszym. Po angielsku, gdy to już nieprawda, przesuwamy czasownik w przeszłość: He said he worked at home, but now he doesn't.

Osoba po said. Po polsku mówimy „Powiedział mi, że jest chory”. Po angielsku zaraz po said osoby nie stawiamy: He told me he was ill (nie: He said me he was ill).

Forma will po said. Zdanie „Powiedział, że przyjdzie” jest po polsku w czasie przyszłym. Po said stoi would: He said he would come, but he didn't.

Szyk pytania. Po polsku „Zapytał, gdzie mieszkam” ma taki szyk jak pytanie „Gdzie mieszkasz?”. Po angielsku szyk jest jak w zdaniu twierdzącym: He asked where I lived (nie: He asked where did I live).

Przecinek przed if. Po polsku przed „czy” stawiamy przecinek: „Zapytał, czy mam czas”. Po angielsku przed if przecinka nie ma: She asked if I was hungry.

Przeczenie w prośbie. Po told me używamy not to, a nie don't: She told me not to be late (nie: She told me don't be late).

say czy tell

Polskie „powiedzieć” tłumaczymy jako say albo tell. Po każdym z nich zdanie wygląda inaczej.

  • Po say nie stoi osoba: She said (that) she was cold. Gdy chcemy ją podać, dodajemy to: She said to me …
  • Po tell osoba stoi od razu: She told me (that) she was cold.

Prośby i polecenia przekazujemy z tell, to i bezokolicznikiem: The doctor told me to rest. Czasowniki suggest i advise znajdziesz na stronie „Mowa zależna 2”.

Ćwiczenia

Rozwiązuj zadania po kolei. Po każdym zadaniu zobaczysz wyjaśnienie.

Najczęstsze pytania

Czy czas trzeba przesuwać zawsze?

Nie. Gdy słowa są nadal prawdą, możemy zostawić czas: He said the museum opens at ten. Po says w teraźniejszości nie przesuwamy nigdy. W razie wątpliwości przesunięcie po said jest bezpiecznym wyborem.

Jak przekazać pytanie?

Pytanie bez słowa pytającego wprowadzamy słowem if albo whether: She asked if I was ready. W pytaniu ze słowem pytającym to słowo zostaje: He asked what time it was. W obu przypadkach podmiot stoi przed czasownikiem, bez czasowników do, does i did.

Czy można pominąć that?

Tak, po say i tell słowo that często znika: He said he was tired. Obie wersje są poprawne.

Co się dzieje z could, would i should?

Te formy się nie zmieniają. Słowa "I could help" przekazujemy tak: He said he could help.

Ćwicz dalej w Grammar TOP

W aplikacji znajdziesz więcej ćwiczeń i powtórek z tego tematu, żeby reguła została w głowie.