W mowie zależnej (reported speech) przekazujemy cudze słowa. Gdy czasownik wprowadzający jest w przeszłości, na przykład said, czas w przekazywanym zdaniu zwykle cofamy o jeden krok. Słowa "I'm tired" przekazujemy tak: She said she was tired. Zamiast will stoi wtedy would, a zamiast can stoi could.
Po polsku czasu nie zmieniamy: „Powiedziała, że jest zmęczona”. Po angielsku czas przesuwamy zawsze, gdy przekazane słowa nie są już prawdą.
Kiedy przesuwamy czas
Po said, told i asked zwykle przesuwamy czas o krok w przeszłość:
- am, is → was: He said he was busy.
- do, does → did: She said she worked at home.
- have done, did → had done: He said he had already finished.
- will → would, can → could: They said they would come.
Gdy przekazane słowa są nadal prawdą, możemy zostawić czas: She said she lives in Kraków. Gdy czasownik wprowadzający jest w teraźniejszości, niczego nie przesuwamy: He says he is ill. Zmieniamy też określenia czasu i miejsca: zamiast today często stoi that day, zamiast tomorrow stoi the next day.
Reguła i przykłady
01Mowa zależna: am → was, do → did
Gdy przekazujemy czyjeś słowa bez cytatu, używamy mowy zależnej i słowa said. Po słowie said następny czasownik zwykle przesuwamy o krok w przeszłość. Jeśli te słowa są prawdziwe także teraz, możemy zostawić czasownik bez zmiany.
Zamiast am i is używamy formy was. Formę are zamieniamy na were. Zamiast like używamy formy liked. Formę don't zamieniamy na didn't.
Zmieniamy też zaimek: Anna mówi o sobie I, a o niej mówimy she.
Annasaidshewas tired
| Ktoś powiedział | Przekazujemy |
|---|---|
| I am tired | she was tired |
| We are late | they were late |
| I don't like fish | he didn't like fish |
| I'm working | she was working |
- Tom said he didn't like fish.Tom powiedział, że nie lubi ryb.
- Maria said she was working.Maria powiedziała, że pracuje.
Po polsku w zdaniu „Powiedział, że pracuje w domu” zostaje czas teraźniejszy. Po angielsku, gdy to już nieprawda, musimy przesunąć czasownik w przeszłość: He said he worked at home, but now he doesn't.
Po said możemy postawić słowo that albo je pominąć. Znaczenie zdania jest takie samo.
- Anna said that she was tired.Anna powiedziała, że jest zmęczona.
02say czy tell
Gdy przekazujemy słowa, używamy said albo told. Po told zwykle stoi osoba: told me, told Anna.
Po said nie stawiamy osoby. Gdy osoba jest potrzebna, stawiamy przed nią słowo to: said goodbye to me.
Shetoldmeshe was ill
| tell + komu | say |
|---|---|
| told me | said that ... |
| told Anna | said hello |
| told us | said goodbye to me |
- He said he was busy.Powiedział, że jest zajęty.
- What did you tell your mum?Co powiedziałeś mamie?
Po polsku mówimy „Powiedział mi, że jest chory”. Po angielsku zaraz po said osoby nie stawiamy: He told me he was ill, a nie He said me he was ill.
03Mowa zależna: will → would, can → could
W mowie zależnej will i can też przesuwamy o krok w przeszłość. Zamiast will używamy would, a zamiast can używamy could.
Z przeczeniem jest tak samo: zamiast won't używamy wouldn't, a zamiast can't używamy couldn't.
Hesaidhewould call me
| Ktoś powiedział | Przekazujemy |
|---|---|
| will | would |
| won't | wouldn't |
| can | could |
| can't | couldn't |
- She said she couldn't come.Powiedziała, że nie może przyjść.
- They said they wouldn't be late.Powiedzieli, że się nie spóźnią.
- Tom promised he would help me.Tom obiecał, że mi pomoże.
Po polsku w zdaniu „Powiedział, że przyjdzie” zostaje czas przyszły. Forma said jest w Past Simple, więc po niej stoi would, a nie will: He said he would come, but he didn't.
04Mowa zależna: have done → had done
W mowie zależnej Present Perfect przesuwamy o krok w przeszłość, do Past Perfect. Zamiast have i has używamy formy had.
III formę zostawiamy bez zmian: have lost → had lost, has gone → had gone.
Shesaidshehad lost her phone
- Tom said he had finished.Tom powiedział, że skończył.
- They told me they'd been to Rome.Powiedzieli mi, że byli w Rzymie.
W mowie zależnej po said zwykle używamy had i III formy: He said he had already finished.
05Pytania w mowie zależnej: asked if, asked where
Gdy przekazujemy pytanie, używamy słowa asked. Następny czasownik przesuwamy o krok w przeszłość tak jak po said.
Pytanie z odpowiedzią yes albo no przekazujemy ze słowem if, czyli „czy”. Po if szyk jest taki jak w zdaniu twierdzącym.
SheaskedifIwas hungry
- He asked if I could help.Zapytał, czy mogę pomóc.
Po polsku przed „czy” stawiamy przecinek: „Zapytał, czy mam czas”. Po angielsku przed if przecinka nie ma: She asked if I was hungry.
Pytanie ze słowem pytającym where, what albo when przekazujemy z tym samym słowem. Czasowników do, does, did w nim nie używamy. Szyk jest jak w zdaniu twierdzącym: najpierw podmiot, potem czasownik.
HeaskedmewhereI lived
- She asked what time it was.Zapytała, która jest godzina.
Po polsku zdanie „Zapytał, gdzie mieszkam” ma szyk zwykłego pytania. Po angielsku szyk jest jak w zdaniu twierdzącym: He asked where I lived (nie: He asked where did I live).
06Prośby w mowie zależnej: told me to
Prośbę i radę przekazujemy przez told albo asked. Po nich stawiamy osobę, a potem bezokolicznik z to.
The doctortoldmeto stay in bed
- He told us to wait.Kazał nam poczekać.
Polskie „powiedzieć” tłumaczymy jako say albo tell. Po said nie stawiamy osoby: She told me to wait (nie: She said me to wait).
Przy prośbie, żeby czegoś nie robić, stawiamy not przed słowem to.
Sheaskedmenot to be late
- I asked her not to tell anyone.Poprosiłem ją, żeby nikomu nie mówiła.
Po told me używamy not to, a nie don't: She told me not to be late (nie: She told me don't be late).
Typowe błędy
Czas teraźniejszy jak po polsku. Zdanie „Powiedział, że pracuje w domu” jest po polsku w czasie teraźniejszym. Po angielsku, gdy to już nieprawda, przesuwamy czasownik w przeszłość: He said he worked at home, but now he doesn't.
Osoba po said. Po polsku mówimy „Powiedział mi, że jest chory”. Po angielsku zaraz po said osoby nie stawiamy: He told me he was ill (nie: He said me he was ill).
Forma will po said. Zdanie „Powiedział, że przyjdzie” jest po polsku w czasie przyszłym. Po said stoi would: He said he would come, but he didn't.
Szyk pytania. Po polsku „Zapytał, gdzie mieszkam” ma taki szyk jak pytanie „Gdzie mieszkasz?”. Po angielsku szyk jest jak w zdaniu twierdzącym: He asked where I lived (nie: He asked where did I live).
Przecinek przed if. Po polsku przed „czy” stawiamy przecinek: „Zapytał, czy mam czas”. Po angielsku przed if przecinka nie ma: She asked if I was hungry.
Przeczenie w prośbie. Po told me używamy not to, a nie don't: She told me not to be late (nie: She told me don't be late).
say czy tell
Polskie „powiedzieć” tłumaczymy jako say albo tell. Po każdym z nich zdanie wygląda inaczej.
- Po say nie stoi osoba: She said (that) she was cold. Gdy chcemy ją podać, dodajemy to: She said to me …
- Po tell osoba stoi od razu: She told me (that) she was cold.
Prośby i polecenia przekazujemy z tell, to i bezokolicznikiem: The doctor told me to rest. Czasowniki suggest i advise znajdziesz na stronie „Mowa zależna 2”.