W skrócie
Słowa can, could, must i should stawiamy przed bezokolicznikiem bez to: I can swim, You should go. Mają jedną formę przy każdym podmiocie, więc mówimy she can, a nie she cans. W pytaniu stawiamy je przed podmiotem, bez czasownika do: Can you swim? W krótkiej odpowiedzi powtarzamy to samo słowo: Yes, I can, No, I can't.
Po polsku bezokolicznik ma jedną formę, np. „pływać”. Po angielsku bezokolicznik bywa z to albo bez niego, a po can, could, must i should stawiamy formę bez to.
Kiedy używamy can, could, must i should
- Umiejętność: My sister can drive. I can't cook.
- Umiejętność w przeszłości: Tom could read when he was four. Formy couldn't używamy też, gdy coś raz się nie udało: I couldn't sleep last night.
- Prośba: Can you help me? Pytanie z Could you brzmi grzeczniej i nie mówi o przeszłości: Could you open the window, please? Gdy prosimy o coś dla siebie, mówimy Can I: Can I sit here?
- Rada: You should take an umbrella. Zły pomysł: He shouldn't work so late. Pytanie: Should I call her?
- Konieczność i zakaz: I must go now. Zakaz, czyli „nie wolno”: You mustn't touch it.
- Życzenia i propozycje: I'd like a cup of tea, please. Przed czasownikiem dodajemy to: I'd like to go home. Pytanie Would you like some cake? znaczy „czy chcesz”, a Do you like cake? znaczy „czy lubisz”.
- Polecenia: zaczynamy od bezokolicznika, bez podmiotu: Open the door. Przeczenie zaczynamy od Don't: Don't open the door (nie: Not open the door). Wspólna propozycja: Let's have lunch, Let's not wait.
Reguła i przykłady
01can i can't: umiejętności
Gdy mówimy o umiejętnościach, stawiamy can przed bezokolicznikiem bez to. Słowo can ma tę samą formę przy każdym podmiocie: I can, she can, they can.
Przeczenie tworzymy z can't. Forma skrócona can't powstaje z cannot.
Shecanswim
- My sister can drive.Moja siostra umie prowadzić samochód.
- He can speak French.On umie mówić po francusku.
- I can't cook.Nie umiem gotować.
Po polsku bezokolicznik ma jedną formę, np. „pływać”. Po angielsku po can stawiamy bezokolicznik bez to (nie: I can to swim).
W pytaniu stawiamy can przed podmiotem, bez czasownika do.
W krótkiej odpowiedzi powtarzamy can: Yes, I can, No, I can't.
Canyouswim?
- Can you swim? Yes, I can.Umiesz pływać? Tak, umiem.
- Can Tom cook? No, he can't.Czy Tom umie gotować? Nie, nie umie.
02could i couldn't: umiejętności w przeszłości
Gdy mówimy o umiejętności w przeszłości, zamiast can używamy could, bez słowa to po nim. Słowo could ma tę samą formę przy każdym podmiocie: I could, she could.
Słowa could używamy przy umiejętności ogólnej: as a child, when I was five.
Icouldswimwhen I was five
- Tom could read when he was four.Tom umiał czytać, kiedy miał cztery lata.
- My grandfather could play the piano.Mój dziadek umiał grać na pianinie.
Po could też stoi bezokolicznik bez to: She could swim (nie: She could to swim).
Przeczenie w przeszłości tworzymy z couldn't (could not) zamiast can't. Formy couldn't używamy też, gdy coś raz się nie udało: yesterday, last week.
Icouldn'tsleeplast night
- We couldn't come to the party.Nie mogliśmy przyjść na imprezę.
- Anna couldn't swim when she was ten.W wieku dziesięciu lat Anna nie umiała pływać.
Słowa didn't nie łączymy z can: mówimy I couldn't swim (nie: I didn't can swim).
03can i could: prośby
Gdy prosimy kogoś o zrobienie czegoś, zaczynamy od Can you albo Could you. Pytanie z Could you brzmi grzeczniej.
W prośbie could nie oznacza przeszłości: prosimy o coś teraz. Po nim stawiamy bezokolicznik, a nie formę Past Simple: Could you open.
Couldyouopenthe window, please?
- Can you help me?Możesz mi pomóc?
- Could you say that again, please?Mógłbyś powtórzyć?
Polskie „proszę” ma więcej znaczeń niż angielskie please. Tak mówimy też, gdy coś komuś podajemy albo odpowiadamy na „dziękuję”.
Gdy prosimy o coś dla siebie, zaczynamy od Can I albo Could I.
CanIhavea coffee?
- Can I sit here?Mogę tu usiąść?
- Could I have some water, please?Czy mogę prosić o trochę wody?
04should i shouldn't: rady
Gdy komuś radzimy, stawiamy should przed bezokolicznikiem bez to. Słowo should ma tę samą formę przy każdym podmiocie.
Youshouldtakean umbrella
- He should call his mum.Powinien zadzwonić do mamy.
- We should go home.Powinniśmy iść do domu.
Po should nie stawiamy słowa to: You should go (nie: You should to go).
Gdy coś jest złym pomysłem, używamy shouldn't (should not).
W pytaniu stawiamy should przed podmiotem: Should I call her?
Youshouldn'teatso much
- He shouldn't work so late.Nie powinien pracować tak późno.
- Should I call her?Mam do niej zadzwonić?
05must i mustn't: obowiązek i zakaz
Gdy coś jest konieczne, stawiamy must przed bezokolicznikiem bez to. Słowo must ma tę samą formę przy każdym podmiocie.
Youmuststophere
- I must go now.Muszę już iść.
- We must be quiet.Musimy być cicho.
Polski bezokolicznik „pracować” ma jedną formę, a angielski bywa z to albo bez niego. Po must stoi forma bez to (nie: You must to work hard).
Gdy czegoś nie wolno robić, używamy mustn't (must not).
Youmustn'tbelate
- You mustn't touch it.Nie wolno tego dotykać.
Forma mustn't znaczy „nie wolno”, a nie „nie musisz”. Polskie „nie musisz” oznacza, że czegoś nie trzeba robić.
06I'd like i Would you like: życzenia i propozycje
O tym, czego chcemy, mówimy grzecznie z I'd like. Forma skrócona I'd powstaje z I would.
Przed czasownikiem stawiamy słowo to: I'd like to go.
I'dlikea coffee
- I'd like a cup of tea, please.Poproszę filiżankę herbaty.
- I'd like to go home.Chciałbym iść do domu.
Grzeczną propozycję składamy pytaniem z Would you like. Pytanie Would you like znaczy „czy chcesz”, a Do you like znaczy „czy lubisz”.
Na takie pytanie odpowiadamy Yes, please albo No, thanks, a nie Yes, I do.
Wouldyoulikesome tea?
- Would you like some cake? No, thanks.Chcesz ciasta? Nie, dziękuję.
- Would you like to come with us?Chcesz pójść z nami?
- What would you like? A coffee, please.Na co masz ochotę? Poproszę kawę.
Na Would you like nie odpowiadamy No, I wouldn't, bo taka odmowa brzmi niegrzecznie.
07Polecenia i propozycje: Open, Don't, Let's
Gdy o coś prosimy albo każemy coś zrobić, zaczynamy zdanie od bezokolicznika. Takie polecenie (tryb rozkazujący) nie ma podmiotu.
Gdy ktoś ma czegoś nie robić, stawiamy Don't przed bezokolicznikiem. Z please na początku albo na końcu prośba brzmi grzeczniej.
| Zdanie twierdzące | Przeczenie |
|---|---|
| Open the door | Don't open the door |
| Sit down | Don't sit here |
| Be quiet | Don't be late |
- Please wait for me.Poczekaj na mnie, proszę.
- Don't touch it!Nie dotykaj tego!
Przeczenie w poleceniu zaczynamy od Don't, a nie od słów Not czy No (nie: Not open).
Gdy proponujemy coś zrobić razem, stawiamy Let's przed bezokolicznikiem.
Gdy proponujemy czegoś nie robić, używamy Let's not.
Let'sgohome
- Let's have lunch.Zjedzmy obiad.
- Let's not wait.Nie czekajmy.
Po Let's w przeczeniu stawiamy słowo not: Let's not wait (nie: Let's no wait).
Typowe błędy
Słowo to po can i must. Mówimy I can swim (nie: I can to swim).
Czasownik do w pytaniu. Słowo can stoi przed podmiotem: Can you swim? (nie: Do you can swim?).
Przeczenie w przeszłości. O przeszłości mówimy z couldn't: I couldn't swim (nie: I didn't can swim).
Zakaz zamiast braku konieczności. Gdy czegoś nie trzeba robić, mówimy He doesn't have to come (nie: He mustn't come).
Krótka odpowiedź bez can. Na pytanie Can he play chess? odpowiadamy pełniej: No, he can't. Samo No brzmi szorstko.
„Proszę” i please. Polskie „proszę” ma więcej znaczeń niż angielskie please. Gdy coś komuś podajemy, mówimy Here you are.
Odmowa na propozycję. Na Would you like some cake? zwykle odpowiadamy krótko: No, thanks.
mustn't czy don't have to
Te przeczenia znaczą co innego. Forma mustn't oznacza zakaz, a don't have to oznacza, że coś nie jest konieczne.
- You mustn't run here. Tu nie wolno biegać.
- You don't have to pay. It's free. Nie trzeba płacić, jest za darmo.
Konstrukcję have to opisuje strona „Czasownik + czasownik”.
Zobacz też: Czasownik + czasownik